Δύο χρόνια “Έγκλημα και Τιμωρία”

Της Νίνας Κουλετάκη

Δύο χρόνια.

175 αναρτήσεις. 14 από αυτές αναδημοσιεύσεις, 20 γραμμένες από φίλους του blog, 29 από τον Γιάννη Ράγκο και οι υπόλοιπες από εμένα.

1.500 σχόλια αναγνωστών.

1.000 αναγνώσεις, κατά μέσο όρο, την ημέρα.

Το «Έγκλημα και Τιμωρία» έχει το δικό του φανατικό αναγνωστικό κοινό, εντελώς διαφορετικό από εκείνο του «Shine on, you crazy diamond». Blog μονοθεματικό, με «δύσκολο» περιεχόμενο, απευθυνόμενο σε ενήλικο κοινό, παραμένει πρωτοπόρο και μοναδικό στο είδος του στην ελληνική γλώσσα, κερδίζοντας διαρκώς αναγνώστες και «εύσημα», γίνεται σημείο αναφοράς, αποκτά την εκτίμηση ανθρώπων που η δουλειά τους έχει να κάνει με το έγκλημα: νομικοί, γιατροί, εγκληματολόγοι, δικαστικοί, ειδικοί επιστήμονες, συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας, αστυνομικοί.

Δύο χρόνια μετά και το «Έγκλημα και Τιμωρία» γίνεται διαρκώς καλύτερο. Το περιεχόμενο και η αισθητική του αφήνουν να φανεί η σκληρή δουλειά, όλων των εμπλεκομένων, πίσω από αυτό. Το «Έγκλημα και Τιμωρία» είναι μεράκι, γι αυτό και γίνεται με «επαγγελματικές» προδιαγραφές. Δεν στόχευε σε υψηλές αναγνωσιμότητες, δεν επεδίωκε προβολή από τα ΜΜΕ, όμως τα κέρδισε και τα δύο με το σπαθί του.

Το «Έγκλημα και Τιμωρία» έχει σήμερα γενέθλια και θέλω, με την ευκαιρία αυτή, να ευχαριστήσω και από εδώ κάποιους ανθρώπους:

• Τον, αγαπημένο φίλο πλέον, Γιάννη Ράγκο, χωρίς τη «συνεργία» του οποίου το «Έγκλημα και Τιμωρία» θα ήταν –κυριολεκτικά- μισό και ατελές.

• Τους καλούς φίλους, co-bloggers και αναγνώστες Ψεύτρα, Αλεπού, Μαράτα Δ., Kopoloso, Diki, Arvanitis, Αλεξάνδρα Ορφανίδου και Ζέτα Ταλιαδώρου, που μου έκαναν την τιμή να μου εμπιστευθούν κείμενά τους για δημοσίευση. Κείμενα των δύο τελευταίων κυριών θα διαβάσετε στο προσεχές μέλλον. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στο σκηνοθέτη Μανώλη Δημελλά, για το κείμενό του για το Δημήτρη Τσαφέντα που θα δημοσιευθεί σε λίγες μέρες, καθώς και για την αποστολή του εξαιρετικού του ντοκυμαντέρ “Live and let live”.

• Τον Διονύση Χιόνη, του Εργαστηρίου Ποινικών και Εγκληματολογικών Ερευνών, για τη γενναιόδωρη παραχώρηση της άδειας αναδημοσίευσης κειμένων από το εξαιρετικό «The Art Of Crime».

• Τους σημαντικούς έλληνες συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας Ανδρέα Αποστολίδη, Φίλιππο Φιλίππου, Τιτίνα Δανέλη, Δημήτρη Μαμαλούκα και Γιάννη Ράγκο, που αγκάλιασαν το «Έγκλημα και Τιμωρία» και με δέχτηκαν, ως ισότιμή τους, σε πάνελ συζητήσεων για την αστυνομική λογοτεχνία. Υποκλίνομαι, Κυρία και Κύριοι.

• Τον Πέτρο Τσαπίλη, του θεματικού βιβλιοπωλείου CUBE.

• Τον Κ.Κ. Μοίρη και το ΜΕΝ 24.

• Τους δημοσιογράφους Ελένη Γκίκα, Γιώργο Αράπογλου, Σόνια Ταλαντινού, Γιώργο Οικονομέα, Δημήτρη Καμπουράκη, Σάντρα Γεωργιάδη, Γιάννη Καφάτο, Δημήτρη Τάκη, Αρετή Νταραδήμου, Ρούλα Μάντη και όλους όσοι ασχολήθηκαν με το «Έγκλημα και Τιμωρία» στα έντυπα που εργάζονται και στις τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές τους.

• Τον Αστυνομικό Υποδιευθυντή Ιωσήφ Καμπανάκη, για τις συζητήσεις μας πάνω στο έγκλημα, την πρόληψη, την αντιμετώπιση και την καταστολή του αλλά και την αστυνομική λογοτεχνία. Σήφη, σ’ευχαριστώ.

• Τη γιατρό Μυρτώ Κωστοπούλου, πάντα πρόθυμη να βοηθήσει στη σωστή απόδοση ιατρικών όρων. Μυρτούλι ευχαριστώ, είσαι η επίσημη “επιστημονική συνεργάτις” του blog σε ιατρικά θέματα!

• Τον εκδότη της ΙΝΔΙΚΤΟΥ, Μανώλη Βελιτζανίδη. Ξέρει αυτός…

• Τους αναγνώστες του blog, την κινητήρια δύναμή του, των οποίων τα σχόλια, οι παρατηρήσεις, οι υποδείξεις, οι ιδέες και οι προτάσεις, που φτάνουν ως εμάς είτε μέσω άμεσου σχολιασμού των κειμένων, είτε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, μας βοηθούν να γινόμαστε καλύτεροι.

Συνεχίζουμε!!!

Killer summer, bloody summer!

Το «Έγκλημα και Τιμωρία» πάει διακοπές και εύχεται σε όλους ένα συναρπαστικό καλοκαίρι!

Θα είμαστε και πάλι μαζί την Τρίτη, 19 Αυγούστου, ημέρα γενεθλίων του blog.

Να περάσετε υπέροχα και να διαβάσετε εκείνα τα αστυνομικά μυθιστορήματα που έχετε στο ράφι!

Canavaccio:Κείμενα περί της ηδονιστικής δρόγης

«Οι χασισοπόται εκ της επιδράσεως του χασίς και της όλης αυτών διαβιώσεως, έχουν διαμορφώσει ίδιον τύπον με έντονα εξωτερικά γνωρίσματα και συμπεριφοράν, εξ ων διακρίνεται η αντίθεσις αυτών προς το κοινωνικόν σύνολον.

Ο χασισοπότης διακρίνεται από τας βραδείας κινήσεις του, την πελιδνήν όψιν του προσώπου, το απλανές και πονηρόν βλέμμα και από το κάτω χείλος όπερ κρέμαται κυριολεκτικώς, δίδον έκφρασιν καταπεπονημένου και σκοτεινού ανθρώπου. Η ομιλία του είναι βραχνή και προφέρει βραδέως τας λέξεις, παρενθέτων συνθηματικάς φράσεις. Αι κινήσεις και το ύφος του, οσονδήποτε και αν εμφανίζεται ούτος ενδεδυμένος καλώς, προδίδουν την ιδιότητά του, διότι βαδίζει πάντοτε νωχελώς με κυρτωμένην ελαφρώς την μιαν ωμοπλάτην και με κρεμασμένας τας χείρας κατά μήκος του σώματος. Το όλον ύφος του είναι βαρυαλγές και διαρκώς παραπονείται δια την “άτιμη” τύχην του.

Γενικώς ο χασισοπότης αποφεύγει την έντιμον εργασίαν και παρουσιάζει δραστηριότητα μόνον οσάκις εγκληματεί, οπότε επιδεικνύει αλληλεγγύην, φιλοτιμίαν και γενναιότητα δια την προστασίαν των ομοίων του χασισοποτών».

To “Canavaccio / Κείμενα περί της ηδονιστικής δρόγης” παρουσιάζει την ιστορία της κάνναβης στην Ελλάδα, όταν η καλλιέργειά της ήταν νόμιμη και το κράτος τη φορολογούσε. Κείμενα και ρεπορτάζ του Τύπου από το 1893 μέχρι το 1960, καταγράφουν την πλατιά διάδοση της χασισοποσίας σ’ ένα κομμάτι της κοινωνίας, στις φυλακές, στους τεκέδες –που η λειτουργία τους είχε εξαπλωθεί σ’ όλη τη χώρα– και σκιαγραφούν το χαρακτήρα του χασικλή με τα μελανότερα χρώματα.

Η έκδοση περιλαμβάνει φωτογραφικό υλικό και πίνακες της αστυνομίας από τη δεκαετία του 1930, κείμενα για την ολλανδική πολιτική στο θέμα των ναρκωτικών και για τα coffee shops, την ιστορία της κάνναβης στους λαούς, τα ρεμπέτικα-χασικλίδικα τραγούδια και τους δημιουργούς τους, τους ποιητές Ν. Λαπαθιώτη και Μ. Παπανικολάου και τη σχέση τους με τις ουσίες, γλωσσάρι κλπ.

Από τις 21/7 στα βιβλιοπωλεία.  Εκδόσεις HETERON.

Ποιός είναι ο Jeremy Bentham

της Μαίρης Μαρούλη,

ασκουμένης δικηγόρου

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

O Jeremy Bentham, Άγγλος νομομαθής, φιλόσοφος, νομικός και κοινωνικός μεταρρυθμιστής, γεννήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου του 1748 στο Σπίταφιλντς του Λονδίνου. Μεγάλωσε σε μια εύπορη οικογένεια που χαρακτηρίζονταν από το κράμα ευσεβούς δεισιδαιμονίας (από την πλευρά της μητέρας του) και ορθολογισμού εμποτισμένου από τις ιδέες του Διαφωτισμού (από την πλευρά του πατέρα του). Η χαρισματική του φύση έγινε γρήγορα αντιληπτή στο οικογενειακό του περιβάλλον: μόλις ξεκίνησε να περπατάει βρέθηκε στο γραφείο του πατέρα του να διαβάζει αγγλική ιστορία, ενώ στην ηλικία των τριών άρχισε να μελετά λατινικά.

Αφότου τελείωσε το σχολείο του Γουεστμίνιστερ το 1760, ο πατέρας του τον έστειλε στο Βασιλικό Κολλέγιο της Οξφόρδης και όταν αποφοίτησε από εκεί το 1764, σπούδασε νομικά στο Λίνκολνς Ιν. Παρά το γεγονός ότι τόσο ο πατέρας όσο και ο παππούς του ήταν δικηγόροι, ο ίδιος δεν εξάσκησε ποτέ το επάγγελμα. Αντίθετα, αγανακτισμένος με την πολυπλοκότητα του αγγλικού ποινικού κώδικα, αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη συγγραφή βιβλίων που αφορούσαν στη νομική μεταρρύθμιση. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι δεν προσπάθησε πολύ για να εκδόσει ολόκληρο το έργο του.

Έζησε σε μια χρονική περίοδο μεγάλων κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών αλλαγών και ήρθε σε επαφή με αρκετούς από τους άνδρες που επηρέασαν, ο καθένας με τον δικό του τρόπο και από τη δική του θέση, τις εξελίξεις εκείνης της εποχής. Η Βιομηχανική Επανάσταση (μαζί με τις έντονες κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που οδήγησαν στο ξέσπασμά της), η άνοδος της μεσαίας τάξης και η Γαλλική και Αμερικανική Επανάσταση, επηρέασαν ιδιαίτερα τις θέσεις του Μπένθαμ απέναντι στους υπάρχοντες θεσμούς.

Το 1823 συνίδρυσε με τον Τζον Στιούαρτ Μίλ την «Επιθεώρηση του Γουεστμίνιστερ» (Westminister Review), μία εφημερίδα για τις «ριζοσπαστικές φιλοσοφικές απόψεις» όπως ο ίδιος αποκαλούσε ένα σύνολο νεότερων αρχών δια μέσου των οποίων άσκησε αξιοσημείωτη επιρροή στην βρετανική δημόσια ζωή.

Ο Μπένθαμ συνδέεται αρκετά συχνά από μεταγενέστερούς του, με την ίδρυση του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (University of London) και πιο συγκεκριμένα με το Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου (University College London-UCL). Στην πραγματικότητα το 1826, τότε που το UCL ξεκίνησε να λειτουργεί, ήταν 78 χρονών και δεν θα μπορούσε να είναι ενεργό μέλος της ίδρυσής του. Όμως είναι γεγονός ότι χωρίς τη δική του έμπνευση, το UCL δεν θα είχε ποτέ την μετέπειτα μορφή του. Ο Μπένθαμ πίστευε με σθένος ότι η μόρφωση θα πρέπει να παρέχεται και να είναι προσβάσιμη ευρύτερα, ιδίως σε όσους δεν είναι εύποροι ή δεν ανήκουν στην εγκαθιδρυμένη εκκλησία (αντικονφορμιστές, Εβραίοι,Καθολικοί), προϋποθέσεις που τότε έπρεπε να πληρούν οι φοιτητές των Πανεπιστημίων της Οξφόρδης και του Κέμπριτζ. Το UCL ήταν το πρώτο αγγλικό πανεπιστήμιο που δέχονταν φοιτητές ανεξαρτήτως εθνικότητας, τάξης ή πολιτικών πεποιθήσεων, πραγματώνοντας με αυτόν τον τρόπο και σε μεγάλο βαθμό το όραμα του Μπένθαμ

Πεθαίνοντας στο Λονδίνο, στις 6 Ιουνίου του 1832, άφησε πίσω του κυριολεκτικά δεκάδες χιλιάδες χειρόγραφων, τα οποία ακόμα κι αν βρίσκονταν σε μορφή προσχέδιου πίστευε ότι θα προλάβαινε να τα προετοιμάσει για να εκδοθούν. Άφησε επίσης ένα μεγάλο κτήμα το οποίο χρησιμοποιήθηκε για να χρηματοδοτεί το τότε νεοσυσταθέν Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου. Όπως ο ίδιος είχε ζητήσει στη διαθήκη του, το σώμα του διατηρήθηκε και φυλάχθηκε στο UCL μέσα σε μία ξύλινη καμπίνα, και ονομάστηκε η «αυτοεικόνα» του (Auto-Icon). Μέχρι σήμερα, η «αυτοεικόνα» εκτίθεται στον κύριο κτίσμα του Κολεγίου. Αυτό είχε οδηγήσει στην γνωστή αλλά κατά τ’άλλα φανταστική ιστορία ότι η «αυτοεικόνα» μεταφέρονταν στις συνελεύσεις του Συμβουλίου του UCL και εκεί ο Μπένθαμ καταγράφονταν στα πρακτικά ως «παρών αλλά μη ψηφίζων». Η «αυτοεικόνα» είχε πάντα κέρινο κεφάλι μιας και το πραγματικό κεφάλι είχε καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια της συντήρησης. Για πολλά χρόνια, το κεφάλι τοποθετούνταν σε θήκη. Επειδή όμως υπήρξε αρκετές φορές στόχος κλοπής και αντικείμενο φάρσας των φοιτητών, βρίσκεται πλέον κλειδωμένο σε ασφαλές μέρος.

Το «Πρόγραμμα Μπένθαμ» (Bentham Project), δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’60 στο UCL με σκοπό τη δημιουργία μιας σχολικής έκδοσης των έργων του.

ΕΡΓΟ

Το έργο του Μπένθαμ έχει μία πολύπλοκη εκδοτική ιστορία. Πολλά από τα γραπτά του δεν εκδόθηκαν όσο ήταν εν ζωή. Αρκετά από όσα εκδόθηκαν είχαν προετοιμαστεί για έκδοση από τρίτους. Παρόλο που τα περισσότερα από τα γνωστά έργα του σχετίζονται με θεωρητικά νομικά ερωτήματα, ο Μπένθαμ ήταν μαχητικός και ασχολήθηκε για κάποιο διάστημα με την ανάπτυξη σχεδίων που αφορούσαν πρακτικές προτάσεις για την αναδιάρθρωση κοινωνικών θεσμών. Αν και το έργο του κατέληξε να επηρεάσει σημαντικά την πολιτική φιλοσοφία, ο ίδιος δεν είχε γράψει ποτέ κάποιο κείμενο εκθέτοντας τις απόψεις του πάνω στον συγκεκριμένο τομέα.

Στα έργα που εκδόθηκαν όσο ο Μπένθαμ ζούσε, συμπεριλαμβάνονται:

• Ρήγμα στην Κυβέρνηση (Fragment on Government) (1776). Με αυτό το βιβλίο ασκούσε σκληρή κριτική σε ορισμένα εισαγωγικά αποσπάσματα που αφορούσαν την πολιτική θεωρία στο βιβλίο του Γουίλιαμ Μπλάκστοουν «Σχόλια για τους νόμους της Αγγλίας» ( William Blackstone΄s Commentaries on the Laws of England). Το βιβλίο εκδόθηκε ανώνυμα, έγινε δεκτό με πολύ θετικά σχόλια και αποδόθηκε σε μερικά από τα μεγαλύτερα μυαλά εκείνης της εποχής. Ο Μπένθαμ ήταν αντίθετος στις θέσεις του Μπλάκστοουν ο οποίος ήταν υπέρ της δικαστικής παραγωγής δικαίου, των νομικών μύθων, διατύπωνε θεολογικά τις απόψεις του για την μικτή κυβέρνηση και χρησιμοποιούσε το λεξιλόγιο του φυσικού δικαίου.

• Εισαγωγή στις αρχές των ηθών και της νομοθεσίας (Introduction to Principles of Morals and Legislation) (1789) Το πιο σημαντικό από τα θεωρητικά του έργα στο οποίο παρουσιάζεται και αναπτύσσεται το μεγαλύτερο μέρος της θεωρίας του περί ηθικής

• Υπεράσπιση της τοκογλυφίας (Defence of Usury )(1787)

• Πανοπτικόν (Panopticon) (1787, 1791). Το προτεινόμενο Πανοπτικόν ήταν μία φυλακή της οποίας οι αρχιτεκτονικοί κανόνες εισήγαγαν νέες αρχές για την πειθαρχία και τη διοίκηση των φυλακών. Με βάση το σχέδιο της φυλακής οι κρατούμενοι θα βρίσκονταν υπό διαρκή επιτήρηση χωρίς αυτό να τους γίνεται αντιληπτό. Αν και το Πανοπτικόν δεν κτίσθηκε ποτέ, η ιδέα του επηρέασε σημαντικά τις επόμενες γενιές διανοητών. Ο Γάλλος φιλόσοφος του 20ου αιώνα Μισέλ Φουκώ (Michel Foucault) υποστήριζε ότι το Πανοπτικόν αποτελούσε παράδειγμα για όλα τα ιδρύματα «σωφρονισμού» του 19ου αιώνα.

• Απελευθερώστε τις αποικίες σας (Emancipate your Colonies) (1793)

• Πραγματεία περί ποινικής και αστικής νομοθεσίας (Traité de Législation Civile et Penale) (1802,εκδόθηκε από τον Ετιέν Ντυμόντ)

• Τιμωρίες και επιβραβεύσεις (Punishments and Rewards) (1811)

• Πίνακας των κινήτρων δράσης (A Table of the Springs of Action) (1815)

• Κατήχηση για Κοινοβουλευτική αναμόρφωση (Parliamentary Reform Catechism) (1817)

• Η επίδραση της φυσικής θρησκείας στην κοσμική ευτυχία του ανθρώπινου γένους (The Influence of Natural Religion upon the Temporal Happiness of Mankind) (1822, το συνέγραψε μαζί με τον Τζώρτζ Γκρότ και το εξέδωσε με το ψευδώνυμο Φιλίπ Μποσάμπ)

• Όχι Παύλος αλλά Ιησούς (Not Paul But Jesus) (1823, εκδόθηκε με το ψευδόνυμο Γκάμλιελ Σμιθ)

• Βιβλίο των απατών (Book of Fallacies) (1824)

• Πραγματεία για τη δικαστική απόδειξη (A Treatise on Judicial Evidence ) (1825)

Το δοκίμιο «Προσβολές εναντια στον εαυτό κάποιου: Παιδεραστεία» (Offences Against One΄s Self: Paederasty), στο οποίο πρότεινε να γίνουν περισσότερο φιλελεύθεροι οι νόμοι που απαγόρευαν την ομοφυλική έλξη είτε μεταξύ ενηλίκων είτε όταν αυτή άγγιζε τα όρια της παιδεραστείας, παρέμεινε αδημοσίευτο όσο ζούσε από φόβο μην θεωρηθεί ότι προσβάλει τη δημόσια αιδώ. Τελικά εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1978 στο καλοκαιρινό και φθινοπωρινό τεύχος της «Επιθεώρησης της Ομοφυλοφιλίας» (Journal of Homosexuality).

Αρκετά από τα έργα του Μπένθαμ πρωτοεμφανίστηκαν μεταφρασμένα στα γαλλικά και έτοιμα να εκδοθούν από τον Ετιέν Ντυμόντ. Ορισμένα έργα σχετικά με την ποινική και αστική νομοθεσία, έκαναν την πρώτη τους εμφάνιση στα αγγλικά τη δεκαετία του 1820 μεταφρασμένα από τις ήδη υπάρχουσες γαλλικές εκδόσεις του Ντυμόντ.

ΩΦΕΛΙΜΙΣΜΟΣ

Η φιλοδοξία του Μπένθαμ ήταν η δημιουργία του «Πανόμιου»( Pannomion), ενός πλήρους ωφελιμιστικού κώδικα νόμων. Δεν πρότεινε μόνο ένα πλήθος νομικών και κοινωνικών ανακατατάξεων αλλά παρουσίαζε και το ηθικό τους έρεισμα. Η συγκεκριμένη φιλοσοφία του ωφελιμισμού, υποστήριζε ότι ορθή πράξη ή τακτική ήταν εκείνη που θα μπορούσε να προσφέρει «μεγαλύτερη ευτυχία σε μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων». Υποστήριζε ότι «η Φύση έχει θέσει τους ανθρώπους υπό την κυριαρχία δύο ισχυρών αφεντάδων, του πόνου και της ευχαρίστησης. Μόνο από αυτούς εξαρτάται τι πρέπει να κάνουμε όπως επίσης αυτοί θα καθορίσουν το τι θα κάνουμε. Από τη μία πλευρά η σταθερά του σωστού και του λάθους, από την άλλη η αλυσίδα των αιτίων και των αποτελεσμάτων, είναι δεμένες στο θρόνο τους. Μας ορίζουν σε ό,τι κάνουμε , λέμε, σκεφτόμαστε…». Στο βιβλίο του «Οι αρχές των ηθών και της νομοθεσίας» υποστηρίζει ότι το θεμέλιο των ηθών και της νομοθεσίας είναι η επιδίωξη μεγαλύτερης ευτυχίας για μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων.

Με βάση την αρχή του ωφελιμισμού, μία πράξη είναι αποδεκτή υπό την προϋπόθεση ότι τείνει να προσφέρει την μεγαλύτερη ευτυχία. Ως ευτυχία εννοείται η ευχαρίστηση και η απουσία πόνου. Προκειμένου να υπολογιστεί το κατά πόσο τείνει κάθε πράξη προς την ευτυχία, ο Μπένθαμ υπέδειξε μία διαδικασία υπολογισμού του ηθικού υπόβαθρου κάθε πράξης, η οποία ονομάζεται «Μετρητής ηδονής ή μετρητής ευτυχίας» (Hedonic or felicific calculus) και λαμβάνει υπόψη σταθερές όπως είναι η ένταση, η διάρκεια κ.ο.κ. των διάφορων μορφών πόνου και ευχαρίστησης.

Κατά τη θεωρία του Μπένθαμ, μία πράξη που συνάδει με την αρχή του ωφελιμισμού είναι σωστή ή τουλάχιστον λιγότερο λάθος: πρέπει να γίνει ή δεν υπάρχει περίπτωση να μην πρέπει να γίνει. Στην συγκεκριμένη θεωρία απουσιάζει η λέξη «καθήκον». Για τον Μπένθαμ, τα δικαιώματα και τα καθήκοντα είναι νομικές έννοιες, που συνδέονται με τις έννοιες της διαταγής και της κύρωσης. Αυτά που αποκαλούμε ηθικά καθήκοντα θα απαιτούσαν μία ηθική νομοθεσία η οποία όμως βρίσκεται εκτός των πλαισίων της θεωρίας. Το να μιλάει κανείς για φυσικά δικαιώματα και καθήκοντα υποδηλώνει νόμο χωρίς νομοθεσία, γεγονός που θα ήταν τόσο ανόητο σαν να μιλούσαμε για την ύπαρξη γιου χωρίς πατέρα. Θεωρούσε ότι οι νόμοι έπρεπε να είναι κοινωνικά χρήσιμοι και όχι μόνο να αντανακλούν το status quo.

Ο Μπένθαμ πίστευε ότι ηγέτες με ανοιχτά μυαλά και εμποτισμένοι με τις ιδέες του διαφωτισμού θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τη συντηρητική ηλιθιότητα και να ξεκινήσουν προοδευτικές μεταρρυθμίσεις για να προωθήσουν τη συλλογική ευδαιμονία. Υποστήριζε ότι με τη σταδιακή βελτίωση του μορφωτικού επίπεδου της κοινωνίας, οι άνθρωποι θα είναι σε θέση να σκέφτονται ορθά, να ψηφίζουν και να αποφασίζουν ποιο είναι το μακροπρόθεσμο όφελός τους, γεγονός που σταδιακά θα προάγει ολοένα και περισσότερο τη γενική ευτυχία.

Η σύνοψη και διάδοση της θεωρίας του ωφελιμισμού έγινε από τον μαθητή του Τζον Στιούαρτ Μιλ (John Stuart Mill). Στα χέρια του Μιλ, ο «μπενθαμισμός» έγινε το κύριο στοιχείο της φιλελεύθερης αντίληψης των σκοπών της κρατικής πολιτικής.

Επιπλέον, ο Μπένθαμ ως επικεφαλής της σχολής του θετικού δικαίου, υποστήριζε ότι οι αρχές του φυσικού δικαίου που παρουσίαζαν ότι το Δίκαιο γεννιέται φυσικά και απλώς επικυρώνεται από το νομοθέτη δημιουργούν ένα πολύ ολισθηρό και ασταθές έδαφος Δικαίου μιας και δεν θα είναι σαφείς οι κανόνες δικαίου. Κατά τη δική του άποψη, Δίκαιο είναι μόνο αυτό που όρισε ο νομοθέτης. Το δίκαιο πηγάζει από τη νομοθετική εξουσία και καθιερώνεται τη στιγμή που θεσπίζεται.

ΚΡΙΤΙΚΗ

Αρκετοί μελετητές του έργου του, θεωρούν ότι οι σκέψεις του πάνω στη δημιουργία των νόμων και την ανάγκη ενός επιτακτικού νόμου είναι εσφαλμένες. Οι απόψεις του, έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί και ενσωματωθεί στη θεωρία του ωφελιμισμού χαρακτηρίζονται από σαθρότητα και ανακρίβειες και στηρίζονται σε καθαρά ποσοτικές παρατηρήσεις και σε μια ιδιαίτερα αισιόδοξη αντίληψη ότι πρέπει πρώτα να αλλάξει η φύση του ανθρώπου μετά η κοινωνία. Μπορεί να επηρέασε την πολιτική και νομοθετική σκέψη αλλά ο ίδιος ως διανοητής δεν εμβάθυνε, έτεινε να απλοποιεί σύνθετα προβλήματα και να μένει σε έναν μικρό βαθμό μετέωρος πάνω από ουσιαστικά φιλοσοφικά ζητήματα. Σχολαστικός και ισχυρογνώμων, υπερτιμημένος από τους σύγχρονούς του ριζοσπάστες, αγαπούσε την διαίρεση και την υποδιάιρεση, τη μέθοδο περισσότερο από τα απότελέσματά της, αγνοώντας τον ουσιαστικό ρόλο που παίζει η παράδοση στην πορεία της εξέλιξης έτσι όπως αυτή θα παρουσιαστεί λίγο αργότερα στην Εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου.

Αν και εργάστηκε αρκετά για να προετοιμάσει το έδαφος της αγγλικής νομοθετικής μεταρρύθμισης που πραγματοποιήθηκε τον 19ο αιώνα, οι απόψεις του και τα συμπεράσματά του σχετικά με το πώς δημιουργήθηκαν οι νόμοι, η έλλειψη κατανόησης της μεθόδου της Εξέλιξης του Δαρβίνου, οδήγησε τους υποστηρικτές του τα μεταγενέστερα χρόνια, να εφαρμόσουν τις μη επεξεργασμένες αρχές του θετικού δικαίου στα προβλήματα που ανέκυπταν από την κοινωνική και βιομηχανική εξέλιξη. Η αλήθεια πάντως είναι ότι κανένας μόνος του και καμία ομάδα ανθρώπων, δεν είναι δυνατόν μέσα στη χρονική διάρκεια μίας γενιάς να δημιουργήσει νόμους για την κοινωνία.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Κλείνοντας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Μπένθαμ ήταν ένας πολιτικός ριζοσπάστης και επικεφαλής καινοτόμων ιδεών στην Αγγλοαμερικάνικη φιλοσοφία του δικαίου. Εισηγητής της θεωρίας του ωφελιμισμού επηρέασε την ανάπτυξη του φιλελευθερισμού μέσω του γραπτού του έργου και κυρίως μέσω των μαθητών του σε όλο τον κόσμο. Ανάμεσα τους συγκαταλέγονταν ο γραμματέας και συνεργάτης του στην ωφελιμιστική σχολή Τζέιμς Μιλ, ο γιος του Τζον Στιούαρτ Μιλ και αρκετοί πολιτικοί ηγέτες όπως για παράδειγμα ο Ρόμπερτ Όουεν, ο οποίος αργότερα υπήρξε ο ιδρυτής του σοσιαλισμού. Ο Μπένθαμ υποστήριξε την ατομική και οικονομική ελευθερία, τον διαχωρισμό Κράτους-Εκκλησίας, την ελευθερία της σκέψης, τα ίσα δικαιώματα γυναικών ανδρών, τα δικαιώματα των ζώων, την κατάργηση της δουλείας, το ελεύθερο εμπόριο, την κατάργηση των μονοπωλίων, τις συντάξεις και την κοινωνική ασφάλιση, καθώς επίσης την εξάλειψη της σωματικής τιμωρίας (συμπεριλαμβανομένης και εκείνης των παιδιών), το δικαίωμα στο διαζύγιο και την ομοφυλοφιλία.

(Αναδημοσίευση από το Τέταρτο Τεύχος του “The Art of Crime”, του Εργαστηρίου Ποινικών και Εγκληματικών Ερευνών).

Οι 10 πιο άγριοι κατά συρροή δολοφόνοι

Της Νίνας Κουλετάκη

O Robert Ressler, πρώην πράκτορας του F.B.I., ισχυρίζεται ότι η πιο ηλίθια ερώτηση που μπορεί να κάνει κάποιος είναι η εξής: “Πώς είναι ένας κατά συρροή δολοφόνος;”. Είναι σαν να ρωτάς πώς είναι ένας δημοσιογράφος, ή ένας αστυνομικός ή ένας παπάς. Το top ten σχηματίστηκε με δολοφόνους που μπορεί να μην προκάλεσαν τόσο θόρυβο όσο οι Ted Bundy, Charles Mason ή John Wayne Gacy, αλλά θα μείνουν στην ιστορία για την αγριότητα των φόνων και τα πολυάριθμα θύματά τους.

10. Ο Bοσκός
Μάγος-γιατρός από την Ινδονησία. Έθαβε τα θύματά του συνεπικουρούμενος από τις τρεις γυναίκες του. Θύματά του ήταν οι γυναίκες που τον επισκέπτονταν για να τις βοηθήσει να κάνουν μάγια σε σκορδόπιστους συζύγους. Χρέωνε $200-400, και τις έθαβε σε μια παρακείμενη φυτεία ζαχαροκάλαμου, μέχρι το λαιμό, ως μέρος κάποιου τελετουργικού. Στη συνέχεια τις στραγγάλιζε με ένα καλώδιο, τις έγδυνε και έπινε το σάλιο τους. Σκοπός του η απόκτηση μαγικών δυνάμεων. Συνελήφθη το 1997 και ομολόγησε τους φόνους 70 γυναικών. Αν και βρέθηκαν μόνο 40 πτώματα, περίπου 80 γυναίκες της περιοχής αγνοούνται ακόμη. Ahmad Suradji, 42.

9. O Εξολοθρευτής
Ο πρώην φοιτητής δασοπονίας αρνήθηκε πως ήταν “O Εξολοθρευτής”, ο πλέον παραγωγικός δολοφόνος της Ουκρανίας. Παραδέχτηκε, εντούτοις, 8 φόνους. Στην κατοχή του βρέθηκαν ένα περίστροφο που ταίριαζε με αυτό που είχε χρησιμοποιηθεί σε πάνω από 40 φόνους, καθώς και κοσμήματα που ανήκαν σε θύματά του. Προτιμούσε οικογένειες που ζούσαν σε απομονωμένες περιοχές. Πυροβολούσε τα μέλη τους εξ επαφής, πυρπολούσε τα σπίτια τους και σκότωνε οποιονδήποτε τύχαινε να περάσει από εκεί. Σε μια τρίμηνη “περιοδεία” του κοντά στα Πολωνικά σύνορα, αφάνισε πάνω από 40 ανθρώπους, σε ένα μόνο χωριό, αλλά παρέμενε ασύλληπτος, παρά την τεράστια κινητοποίηση αστυνομίας και στρατού. Γιατί το έκανε; Γιατί έτσι του έλεγαν οι “φωνές στο κεφάλι” του! Anatoly Onoprienko 52.

8. Το βαμπίρ του Μπρούκλιν
Έμοιαζε με τον παππού που όλοι θα ήθελαν για τα παιδιά τους. Φαινομενικά άκακος και γλυκός, επρόκειτο για έναν κατά συρροή δολοφόνο και βιαστή παιδιών και λάτρη του τρυφερού, παιδικού κρέατος. Ανατριχιαστική η συνταγή του για αγοράκι στο φούρνο με κρεμμύδια. Μαζοχιστής και σαδιστής συνάμα, κακοποιούσε πρώτα τον εαυτό του και μετά τα θύματά του. Βιαστής πάνω από 100 παιδιών και δολοφόνος των μισών τουλάχιστον, ήταν ο γηραιότερος θανατοποινίτης της Αμερικής. Εκτελέστηκε στην ηλεκτρική καρέκλα, κάτι που περίμενε με χαρά και ανυπομονησία, για τη συγκίνηση και την υπέρτατη ηδονή που θα ένοιωθε. Albert Fish, 50+.

7. Το θύμα πλεκτάνης
Ένας Γερμανός οδηγός φορτηγού, μεταξύ 1928 και 1943, στραγγάλιζε και μαχαίρωνε τα θηλυκού γένους θύματά του. Συνελήφθη για το φόνο μιας γυναίκας και ομολόγησε αβίαστα δεκάδες άλλους. Οι Ναζί τον είχαν ήδη στειρώσει, ως διανοητικά ανάπηρο και ύποπτο βιασμού, αλλά δεν μπορούσαν να τον δικάσουν, επειδή ήταν παράφρων, γεγονός που απολάμβανε ιδιαίτερα να αναφέρει. Έλυσαν το πρόβλημα μεταφέροντας τον σε ερευνητικό νοσοκομείο της Βιέννης, όπου χρησιμοποιήθηκε ως ανθρώπινο πειραματόζωο. Στις 8 Απριλίου του 1944, ένα από τα πειράματα στα οποία τον χρησιμοποιούσαν «απέβη» μοιραίο. Πολλοί όμως είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι ο συγκεκριμένος δολοφόνος ήταν θύμα του ναζισμού που είχε ελάχιστες ανοχές για διανοητικά καθυστερημένους και ενός φιλόδοξου διευθυντή αστυνομίας. Bruno Ludke, 86.

6. Las Poquianchis
Δύο αδελφές, ιδιοκτήτριες οίκου ανοχής στο Μεξικό, στρατολογούσαν “εργαζόμενα κορίτσια”, τα έριχναν στα ναρκωτικά και τα ανάγκαζαν να ικανοποιούν όλες τις εξευτελιστικές και νοσηρές επιθυμίες των διεστραμμένων πελατών τους. Αν τα κορίτσια αρρώσταιναν ή ασχήμαιναν από την κακομεταχείριση και τους αλλεπάλληλους βιασμούς, τα σκότωναν. Μια μέρα η αστυνομία συνέλαβε μια πόρνη με την υποψία ότι απήγαγε νεαρά κορίτσια από την περιοχή. Αυτή ήταν που κατέδωσε τις αδελφές. Όταν οι αστυνομικοί έψαξαν το πορνείο, ανακάλυψαν τα απομεινάρια 11 ανδρών, 80 γυναικών και αρκετών εμβρύων. Οι αδελφές δεν καταδικάστηκαν σε θάνατο, ούτε καν σε ισόβια, παρά μόνο σε 40 χρόνια φυλάκιση. Οι κυρίες Delfina και Maria de Jesus Gonzalez, 90+

5. To Μεταλλικό Δόντι
Τον αποκαλούσαν “Μεταλλικό Δόντι”, λόγω των λευκών, ψεύτικων μεταλλικών δοντιών του. Ο βασιλιάς των Σοβιετικών κανιβάλων, σκότωνε και σέρβιρε τα θύματά του στους καλεσμένους του, στο Καζακστάν. Όταν κάποιοι φίλοι του ανακάλυψαν ένα κεφάλι στην κουζίνα, στάλθηκε σε ψυχιατρικό άσυλο, από το οποίο και δραπέτευσε με δωροδοκία. Συνελήφθη, φυλακίστηκε και δραπέτευσε ξανά. Οι ντροπιασμένες αρχές τον αναζητούσαν για δύο χρόνια, μέχρι που τον εντόπισαν στο Ουζμπεκιστάν. Βρίσκεται σε ψυχιατρικό ίδρυμα. Nickolai Dzhumagaliev, 100+.

4. Pee Wee
Η επαφή του με τη βία αρχίζει εξ απαλών ονύχων, παρακολουθώντας σε ένα πανηγύρι μια κόμπρα να καταβροχθίζει έναν αρουραίο. Το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής του ηλικίας μπαινοβγαίνει σε αναμορφωτήρια όπου συχνά τον κακοποιούσαν. Αιφνιδίασε και σκότωσε έναν διαβόητο δολοφόνο, γεγονός που τον κατέστησε θρύλο. Αποφυλακίστηκε και ασχολήθηκε με φόνους δύο ειδών: τους “φόνους της παραλίας”, όπου σκότωνε ανθρώπους που συναντούσε οδηγώντας, και τους “σοβαρούς φόνους”, κατά τους οποίους σκότωνε άτομα που γνώριζε και αντιπαθούσε. Μετά τη δολοφονία ενός συγκροτούμενου του σε φυλακή υψίστης ασφαλείας, εκτελέστηκε στις 6 Σεπτεμβρίου του 1991. Donald Gaskins, 100+.

3. Ο Διάβολος της Άσπρης Πόλης
Ήταν γιατρός. Ξεκίνησε με το να κλέβει πτώματα από το ανατομείο της ιατρικής σχολής του Μίτσιγκαν. Μετακομίζει στο Σικάγο όπου αποκτά περιουσία δημιουργώντας μιαν αλυσίδα φαρμακείων. Χρησιμοποίησε τα πλούτη του για να χτίσει μιαν έπαυλη εκατό δωματίων, γεμάτη από θαλάμους αερίων, καταπακτές, δεξαμενές με οξέα, λάκκους με ασβέστη και κρυφές πόρτες με μυστικά περάσματα. Νοίκιαζε δωμάτια και σκότωσε τους περισσότερους από τους ενοικιαστές του, παρέσυρε γυναίκες στην έπαυλη και τις ανάγκαζε να του διαβιβάσουν τα υπάρχοντά τους πριν τις θανατώσει με γκάζι. Όταν η αστυνομία άρχισε να τον υποπτεύεται, έκαψε το κάστρο των βασανιστηρίων. Τα πτώματα των θυμάτων του βρέθηκαν στα ερείπια. Herman Mudgett (H.H. Holmes), 200+.

2. Το «αταίριαστο» ζευγάρι
Δυο άνδρες. Γιος αλκοολικού αυτόχειρα και πόρνης ο πρώτος, τραυμάτισε μικρός το μάτι του με ένα μαχαίρι και, καθώς η μητέρα του δεν έδειξε το παραμικρό ενδιαφέρον, το έχασε. Συχνά τον έστελνε σχολείο ντυμένο με κοριτσίστικα ρούχα. Άρχισε την εγκληματική του σταδιοδρομία καρφώνοντας ένα μαχαίρι στην πλάτη της και στη συνέχεια ασέλγησε στο πτώμα της. Έμεινε δέκα χρόνια σε ψυχιατρείο. Μετά την αποφυλάκισή του επιδόθηκε σε ένα όργιο φόνων.

Το άλλο μισό του ζευγαριού ήταν ακόμα πιο διαταραγμένο. Ένας πνευματικά ανισόρροπος τύπος που του άρεσε να φοράει γυναικεία ρούχα και να τρώει ανθρώπινο κρέας. Ο μόνος λόγος που ο σύντροφός του δεν συμμετείχε στα “γεύματα”, ήταν το γεγονός ότι δεν του άρεσε η σάλτσα barbeque που χρησιμοποιούσε ο φίλος του!

Το “αταίριαστο ζευγάρι” διακρίθηκε για φόνους ανθρώπων που έκαναν ωτοστόπ. Συχνά απλά τους χτυπούσαν με το αυτοκίνητο, όταν δεν είχαν ιδιαίτερη όρεξη να τους σκοτώσουν με βασανιστήρια. Τα προβλήματα άρχισαν όταν ο πρώτος άρχισε να έχει σεξουαλικές σχέσεις με την επτάχρονη ανιψιά του δεύτερου.

Ομολόγησαν πάνω από 500 φόνους, αλλά οι ειδικοί αμφισβήτησαν αυτό το νούμερο και το κατέβασαν στο πιο λογικό 200. Ο πρώτος εκτελέστηκε το 2001 ενώ ο δεύτερος πέθανε από κίρρωση του ήπατος ενώ ήταν καταδικασμένος έξι φορές ισόβια. Henry Lee Lucas και Ottis Toole, 500+!

1. Το τέρας των Άνδεων
Διώχτηκε από το σπίτι του σε ηλικία οκτώ ετών, όταν η μητέρα του διαπίστωσε πως κακοποιούσε τη μικρότερη αδελφή του. Τον μάζεψε ένας παιδόφιλος ο οποίος και τον βίασε. Μέχρι το 1978 υπολογίζεται πως είχε σκοτώσει πάνω από 100 κοπέλες στο Περού. Διέφυγε στο Εκουαδόρ, όπου σκότωνε, κατά μέσο όρο, τρία κορίτσια την εβδομάδα επειδή ήταν “πιο τρυφερά και αθώα”. Το 1980 συνελήφθη και ομολόγησε. Αρχικά οι αστυνομικοί δεν πίστευαν τον αριθμό των δολοφονιών που παραδέχτηκε, αλλά σύντομα τα ευρήματα τους έπεισαν ότι βρίσκονταν μπροστά στον πλέον “παραγωγικό” δολοφόνο όλων των εποχών. Καταδικάστηκε σε ισόβια. Pedro Alonso Lopez, 600+.

Δημοσίευση: 20 Ιουλίου 2007, στο ΜΕΝ 24